Kena Upanishad

Kena (Sanskrit: केन) literally means, depending on the object-subject context, "by what, by whom, whence, how, why, from what cause". 

Use this link to go to the text in Sanskrit, Kannada, Tamil and Telugu
https://sanskritdocuments.org/doc_upanishhat/kena.html

Chant with lyrics in Sanskrit
https://m.youtube.com/watch?v=wng4v0SS8hA&t=0s

Kena Upanishad with Shankara’s Commentaryhttps://www.wisdomlib.org/hinduism/book/kena-upanishad-shankara-bhashya

॥ अथ केनोपनिषत् ॥

ॐ सह नाववतु ।
सह नौ भुनक्तु ।
सह वीर्यं करवावहै ।
तेजस्वि नावधीतमस्तु मा विद्विषावहै ।

ॐ शांतिः॒ शांतिः॒ शांतिः॑ ॥

ॐ आप्यायंतु ममांगानि वाक्प्राणश्चक्षुः श्रोत्रमथो बलमिंद्रियाणि च सर्वाणि । सर्वं ब्रह्मौपनिषदं माऽहं ब्रह्म निराकुर्यां मा मा ब्रह्म निराकरोदनिराकरणमस्त्वनिराकरणं मेऽस्तु । तदात्मनि निरते य उपनिषत्सु धर्मास्ते मयि संतु ते मयि संतु ।

ॐ शांतिः॒ शांतिः॒ शांतिः॑ ॥

प्रथमः खंडः

केनेषितं पतति प्रेषितं मनः
केन प्राणः प्रथमः प्रैति युक्तः ।
केनेषितां-वाँचमिमां-वँदंति
चक्षुः श्रोत्रं क उ देवो युनक्ति ॥ 1 ॥

श्रोत्रस्य श्रोत्रं मनसो मनो यद्
वाचो ह वाचं स उ प्राणस्य प्राणः ।
चक्षुषश्चक्षुरतिमुच्य धीराः
प्रेत्यास्माल्लोकादमृता भवंति ॥ 2 ॥

न तत्र चक्षुर्गच्छति न वाग्गच्छति नो मनः ।
न विद्मो न विजानीमो यथैतदनुशिष्यात् ॥ 3 ॥

अन्यदेव तद्विदितादथो अविदितादधि ।
इति शुश्रुम पूर्वेषां-येँ नस्तद्व्याचचक्षिरे ॥ 4 ॥

यद्वाचाऽनभ्युदितं-येँन वागभ्युद्यते ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 5 ॥

यन्मनसा न मनुते येनाहुर्मनो मतम् ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 6 ॥

यच्चक्षुषा न पश्यति येन चक्षूंषि पश्यति ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 7 ॥

यच्छ्रोत्रेण न श‍ऋणोति येन श्रोत्रमिदं श्रुतम् ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 8 ॥

यत्प्राणेन न प्राणिति येन प्राणः प्रणीयते ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 9 ॥

॥ इति केनोपनिषदि प्रथमः खंडः ॥

द्वितीयः खंडः

यदि मन्यसे सुवेदेति दहरमेवापि

नूनं त्वं-वेँत्थ ब्रह्मणो रूपम् ।

यदस्य त्वं-यँदस्य देवेष्वथ नु

मीमाम्स्यमेव ते मन्ये विदितम् ॥ 1॥


नाहं मन्ये सुवेदेति नो न वेदेति वेद च ।

यो नस्तद्वेद तद्वेद नो न वेदेति वेद च ॥ 2॥


यस्यामतं तस्य मतं मतं-यँस्य न वेद सः ।

अविज्ञातं-विँजानतां-विँज्ञातमविजानताम् ॥ 3॥


प्रतिबोधविदितं मतममृतत्वं हि विंदते ।

आत्मना विंदते वीर्यं-विँद्यया विंदतेऽमृतम् ॥ 4॥


इह चेदवेदीदथ सत्यमस्ति

न चेदिहावेदीन्महती विनष्टिः ।

भूतेषु भूतेषु विचित्य धीराः

प्रेत्यास्माल्लोकादमृता भवंति ॥ 5॥


॥ इति केनोपनिषदि द्वितीयः खंडः ॥


तृतीयः खंडः

ब्रह्म ह देवेभ्यो विजिग्ये तस्य ह ब्रह्मणो विजये देवा अमहीयंत ॥ 1॥

त ऐक्षंतास्माकमेवायं-विँजयोऽस्माकमेवायं महिमेति । तद्धैषां-विँजज्ञौ तेभ्यो ह प्रादुर्बभूव तन्न व्यजानत किमिदं-यँक्षमिति ॥ 2॥

तेऽग्निमब्रुवंजातवेद एतद्विजानीहि किमिदं-यँक्षमिति तथेति ॥ 3॥

तदभ्यद्रवत्तमभ्यवदत्कोऽसीत्यग्निर्वा अहमस्मीत्यब्रवीज्जातवेदा वा अहमस्मीति ॥ 4॥

तस्मिन्स्त्वयि किं-वीँर्यमित्यपीदꣳ सर्वं दहेयं-यँदिदं पृथिव्यामिति ॥ 5॥

तस्मै तृणं निदधावेतद्दहेति । तदुपप्रेयाय सर्वजवेन तन्न शशाक दग्धुं स तत एव निववृते नैतदशकं-विँज्ञातुं-यँदेतद्यक्षमिति ॥ 6॥

अथ वायुमब्रुवन्वायवेतद्विजानीहि किमेतद्यक्षमिति तथेति ॥ 7॥

तदभ्यद्रवत्तमभ्यवदत्कोऽसीति वायुर्वा अहमस्मीत्यब्रवीन्मातरिश्वा वा अहमस्मीति ॥ 8॥

तस्मिन्स्त्वयि किं-वीँर्यमित्यपीदं सर्वमाददीय यदिदं पृथिव्यामिति ॥ 9॥

तस्मै तृणं निदधावेतदादत्स्वेति तदुपप्रेयाय सर्वजवेन तन्न शशाकादातुं स तत एव निववृते नैतदशकं-विँज्ञातुं-यँदेतद्यक्षमिति ॥ 10॥

अथेंद्रमब्रुवन्मघवन्नेतद्विजानीहि किमेतद्यक्षमिति तथेति तदभ्यद्रवत्तस्मात्तिरोदधे ॥ 11॥

स तस्मिन्नेवाकाशे स्त्रियमाजगाम बहुशोभमानामुमां हैमवतीं ताग्ंहोवाच किमेतद्यक्षमिति ॥ 12॥

॥ इति केनोपनिषदि तृतीयः खंडः ॥

चतुर्थः खंडः

सा ब्रह्मेति होवाच ब्रह्मणो वा एतद्विजये महीयध्वमिति ततो हैव विदांचकार ब्रह्मेति ॥ 1॥

तस्माद्वा एते देवा अतितरामिवान्यांदेवान्यदग्निर्वायुरिंद्रस्ते ह्येनन्नेदिष्ठं पस्पर्​शुस्ते ह्येनत्प्रथमो विदांचकार ब्रह्मेति ॥ 2॥

तस्माद्वा इंद्रोऽतितरामिवान्यांदेवान्स ह्येनन्नेदिष्ठं पस्पर्​श स ह्येनत्प्रथमो विदांचकार ब्रह्मेति ॥ 3॥

तस्यैष आदेशो यदेतद्विद्युतो व्यद्युतदा(3) इतीन् न्यमीमिषदा(3) इत्यधिदैवतम् ॥ 4॥

अथाध्यात्मं-यँद्देतद्गच्छतीव च मनोऽनेन चैतदुपस्मरत्यभीक्ष्णं संकल्पः ॥ 5॥

तद्ध तद्वनं नाम तद्वनमित्युपासितव्यं स य एतदेवं-वेँदाभि हैनग्ं सर्वाणि भूतानि सं​वांँछंति ॥ 6॥

उपनिषदं भो ब्रूहीत्युक्ता त उपनिषद्ब्राह्मीं-वाँव त उपनिषदमब्रूमेति ॥ 7॥

तसै तपो दमः कर्मेति प्रतिष्ठा वेदाः सर्वांगानि सत्यमायतनम् ॥ 8॥

यो वा एतामेवं-वेँदापहत्य पाप्मानमनंते स्वर्गे लोके ज्येये प्रतितिष्ठति प्रतितिष्ठति ॥ 9॥

॥ इति केनोपनिषदि चतुर्थः खंडः ॥

ॐ आप्यायंतु ममांगानि वाक्प्राणश्चक्षुः श्रोत्रमथो बलमिंद्रियाणि च सर्वाणि । सर्वं ब्रह्मौपनिषदं माऽहं ब्रह्म निराकुर्यां मा मा ब्रह्म निराकरोदनिराकरणमस्त्वनिराकरणं मेऽस्तु । तदात्मनि निरते य उपनिषत्सु धर्मास्ते मयि संतु ते मयि संतु ।

ॐ शांतिः॒ शांतिः॒ शांतिः॑ ॥

॥ इति केनोपनिषत् ॥

Comments

Popular posts from this blog

Shanti Matras from different Upanishads

Taittiriya Upanishad : Sikshavalli 1-4 Anuvakas